Waloryzacja jako obowiązek Zamawiającego

Klauzula waloryzacyjna określa wysokości świadczenia według miernika wartości innego niż pieniądz. Pieniądz jest tu odzwierciedleniem wartości konkretnego dobra. Waloryzacja w zamówieniach publicznych ogranicza się do rozmiarów rzeczywistego wzrostu kosztów realizacji zamówienia spowodowanego wzrostem wartości dobra stanowiącego miernik. Wynagrodzenie wzrasta zatem stosownie do określonego w umowie/prawie minimum i nie ma mowy o wzroście wyższym. Klauzula waloryzacyjna pozwala zatem na zmianę wysokości wynagrodzenia należnego Wykonawcy z tytułu realizacji zamówienia publicznego.

Nowelizacja z dnia 19 października 2014 roku wprowadziła do ustawy Pzp zapis dotyczący waloryzowania wysokości wynagrodzenia należnego Wykonawcy jeżeli umowa o udzielenie zamówienia została zawarta na okres dłuższy niż 12 miesięcy.

Do wejścia w życie nowelizacji Zamawiający niechętnie wprowadzali klauzule waloryzacyjne do umów długoterminowych, co wiązało się z wysokim stopniem ryzyka Wykonawców. Nie mając pewności, że należne im wynagrodzenie „w sposób naturalny” wzrośnie w określonych okolicznościach, zawyżali ceny ofertowe, tak by wliczona nadwyżka mogła przypuszczalnie skonsumować stratę spowodowaną wystąpieniem okoliczności niemożliwych do przewidzenia, głównie obciążeń publicznoprawnych. Wykonawcy, którzy nie zawyżyli stosownie wynagrodzenia, brali na siebie pełne ryzyko ekonomiczne wprowadzenia zmian od nich niezależnych.

Ratio legis wprowadzonego przepisu jest możliwość uzyskania przez Wykonawcę waloryzacji wynagrodzenia uwzględniającej faktyczny wzrost kosztów w związku z podwyższeniem stawki podatku VAT lub faktyczny wzrost kosztów zatrudnienia pracowników przy realizacji zamówienia.

Obowiązek wprowadzenia tzw. klauzul waloryzacyjnych

Użyty w treści przepisu zwrot „zawiera” wskazuje, że jeżeli umowa w sprawie zamówienia publicznego zawierana jest na okres powyżej 12 miesięcy, Zamawiający ma obowiązek wprowadzenia do umowy postanowień dotyczących zasad wprowadzania zmian wysokości wynagrodzenia Wykonawcy.

Jakich zmian dotyczą „obowiązkowe klauzule”?

Ustawodawca wymienia 3 obszary, których powinny dotyczyć postanowienia o zasadach wprowadzania zmian wynagrodzenia Wykonawcy. Zamawiający powinien takie postanowienia zawrzeć odnośnie

1)  zmiany stawki podatku od towarów i usług,

2)   zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę

3)   zmiany zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu lub wysokości stawki składki na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne

Zmiany w wyże wymienionych trzech obszarach mogą wpłynąć na wysokość należnego Wykonawcy wynagrodzenia tylko w sytuacji jeżeli będą miały one wpływ na koszty związane z wykonaniem zamówienia.

Co jeśli w umowie nie znalazły się obowiązkowe klauzule?

Norma zawarta w art. 142 ust. 5 Pzp ma charakter normy ius cogens tzw. normy bezwzględnego obowiązywania. Niewprowadzenie zatem stosownych zapisów do umowy, nie może prowadzić do pozbawienia możliwości Wykonawcy żądania wprowadzenia odpowiedniej zmiany w zakresie jego wynagrodzenia. Mamy zatem do czynienia z istnieniem po stronie Wykonawcy roszczenia o stosowną waloryzację przysługującego mu wynagrodzenia na skutek wprowadzenia zmian w trzech obszarach, które mają wpływ na wzrost kosztów realizacji zamówienia.

Co z innymi klauzulami waloryzacyjnymi – nieobowiązkowymi?

Wspomniana nowelizacja wprowadziła do ustawy Pzp obowiązek dotyczący formułowania klauzul waloryzacyjnych dotyczących trzech obszarów. Wydaje się być zasadne, iż ustawodawca „milcząc” w odniesieniu do możliwości korzystania z innych klauzul nie zakazał ich stosowania.

W odniesieniu do pozostałych klauzul waloryzacyjnych powinniśmy stosować praktykę już wypracowaną:

Pzp nie reguluje kwestii stosowania klauzul waloryzacyjnych innych niż „obowiązkowe” tak więc zastosowanie we wskazanym zakresie mają normy Kodeksu Cywilnego. I tak, na podstawie art. 358¹§ 2 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 139 ust. 1 ustawy Pzp, strony mogą zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości.

Klauzule waloryzacyjne, jako istotne dla stron postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści umowy w sprawie zamówienia publicznego, muszą znaleźć się w SIWZ (art. 36 ust. 1 pkt 15), innymi słowy, ich treść musi być znana wszystkim Wykonawcom zainteresowanym uzyskaniem zamówienia publicznego

Klauzula waloryzacyjna może mieć zastosowanie tylko i wyłącznie jeżeli zawiera obiektywny i określony miernik wartości,,  który będzie podstawą zmiany cen – zapis zezwalający na subiektywną zmianę wysokości wynagrodzenia jest bowiem niedopuszczalny.

W razie zaistnienia konkretnych okoliczności wskazanych w klauzuli waloryzacyjnej dochodzi do obliczenia wynagrodzenia należnego Wykonawcy za pomocą ściśle i precyzyjnie wskazanego miernika wartości na podstawie zapisów pierwotnej umowy w sprawie zamówienia publicznego. Wynagrodzenie ulega zmianie na podstawie art. 144 ustawy Pzp.

Jeżeli brak jest w umowie klauzul waloryzacyjnych, a nieprzewidywalna nadzwyczajna zmiana stosunków spowodowała, że spełnienie świadczenia groziłoby jednej ze stron rażącą stratą wówczas na podstawie art. 357¹ KC można domagać się tzw. waloryzacji sądowej. Waloryzację sądową, poza ww. przykładami może uzasadniać np. nadzwyczajny wzrost cen paliw czy materiałów budowlanych.

Jeżeli do umowy nie zostały wprowadzone klauzule waloryzacyjne i nie nastąpiła nadzwyczajna zmiana stosunków, wówczas zastosowanie ma zasada nominalizmu wyrażona w art. 358. § 1 w brzmieniu „Jeżeli przedmiotem zobowiązania jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia w walucie obcej”.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 2005 r., o sygnaturze II CK 599/04 „Zgodnie z art. 3581 § 2 k.c. strony mogą zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości. Oznacza to dopuszczalność umieszczenia w umowie tzw. klauzul waloryzacyjnych (walutowej, złotowej, indeksowej); umieszczenie takiej klauzuli wyłącza możliwość dokonania waloryzacji sądowej. Ujemne skutki zmiany siły nabywczej pieniądza zostają bowiem przez same strony uwzględnione i, przynajmniej w założeniu, wyeliminowane”.

Przykładem „nieobowiązkowej klauzuli waloryzacyjnej” jest klauzula inflacyjna. Miernikiem obliczenia wysokości należnej płatności jest określony w umowie wskaźnik wzrostu cen np. wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za dany okres czasu. Należy jednak pamiętać, iż niewystarczającym jest wskazanie samego miernika. Trzeba ponadto dokładnie wskazać, kiedy i za jaki okres nastąpi waloryzacja.

Przykład: W okresie trwania  podpisanej, obowiązującej umowy podana cena jednostkowa artykułu może ulec zmianie kwartalnie o wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszany przez prezesa GUS.

Jak obliczyć wysokość wynagrodzenia z uwzględnieniem waloryzacji?

Zamawiający powinien sprawdzić zaistnienie dwóch okoliczności, a mianowicie: Czy wzrost kosztów realizacji zamówienia rzeczywiście nastąpił, oraz w jakim stopniu zaistnienie objętych klauzulą okoliczności wpłynęło na wzrost kosztów realizacji zamówienia.

Zamawiający może zweryfikować o ile wzrost kosztów obciążył Wykonawcę tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy ureguluje kwestie związane z mierzeniem stopnia wzrost kosztów realizacji zamówienia. I tak, nie ma przeszkód by na etapie składania ofert, Zamawiający żądał wskazania w ofercie danych na podstawie, których wynagrodzenie będzie waloryzowane.

Wzrost stawki podatku VAT nie budzi żadnych wątpliwości, gdyż w sposób oczywisty wpływa na koszty realizacji zamówienia oraz nie ma problemów z określeniem rozmiaru wzrostu.

Zamawiający może ponadto żądać wskazania ilu pracowników Wykonawcy obsługuje realizację zamówienia. Jeżeli weźmiemy pod lupę klauzulę waloryzacyjną dotyczącą wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę, wówczas zastosujemy ją tylko w przypadku gdy pracownikowi przysługuje wynagrodzenie w kwocie płacy minimalnej. Jeżeli wynagrodzenie należne pracownikowi jest wyższe od płacy minimalnej zarówno „nieaktualnej” jak i „aktualnej”, wówczas zmiana przepisów w tym zakresie nie będzie miała rzeczywistego wpływu na wynagrodzenie pracowników, a tym samym na koszty realizacji zamówienia.

Nawet jeśli pracownikom Wykonawcy przysługuje wynagrodzenie wyższe od minimalnego, i ewentualny wzrost minimalnego wynagrodzenia za pracę ich nie dotyczy, zastosowanie może mieć klauzula waloryzacyjna dotycząca  zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu lub wysokości stawki składki na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne – część bowiem składek ZUS płaci pracodawca. Rzeczywistym kosztem zatrudnienia jest zatem koszt brutto wynagrodzenia plus niespełna 21 % wynagrodzenia (jak w tabeli niżej). Jeżeli koszty związane z płatnościami do ZUS wzrosną, wówczas oczywistym jest, że koszty realizacji zamówienia również powindują w górę.

Rodzaj ubezpieczenia	Wysokość składki płacona przez pracodawcę
emerytalne	9,76%
rentowe	6,50%
wypadkowe	1,93%
Fundusz Pracy	2,45%
Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych	0,1%
RAZEM	20,74%

Należałoby zatem zażądać wskazania w ofercie lub formularzu cenowym (jak Zamawiający to sobie rozplanuje to jego sprawaJ), ile osób zatrudnionych w ramach umowy o pracę jest zaangażowanych w wykonywanie zadań związanych z realizacją zamówienia. Konkretne wskazanie osób choćby poprzez określenie ich funkcji, wskazanie ich wynagrodzenia oraz miesięcznego wymiary godzin, które dane osoby poświęcą na wykonywanie zadań związanych z realizacją zamówienia spowoduje, że z łatwością Zamawiający obliczy rzeczywisty wzrost kosztów realizacji zamówienia. Wzrost kosztów pracy może być liczony jedynie z uwzględnieniem czasu poświęcanego na realizację zamówienia.

Ja bym to zrobiła tak:

Funkcja	wynagrodzenie	Liczba godzin/miesiąc

Posiadając taką tabelkę z łatwością możemy określić o ile wzrosły rzeczywiste koszty pracy w razie podwyższenia minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz o ile wzrosły koszty związane z płatnościami pracodawcy do ZUS.

Od 1 stycznia 2016 roku zostaną „ozusowane” również umowy cywilnoprawne tzw. śmieciówki. Zasady odprowadzania składek od umów zleceń będą analogiczne jak przy umowie o pracę tj. koszty pracy związane z ZUS będą pokrywane w części przez pracownika i w części przez pracodawcę.

Składki w pełnej wysokości będą odprowadzane od:

-umów cywilnoprawnych z „własnym pracownikiem” zatrudnionym na umowę o pracę

- umów cywilnoprawnych stanowiących jedyny tytuł do ubezpieczenia

-umów cywilnoprawnych nie stanowiących co prawda jedynego tytułu do ubezpieczenia, gdy z tytułu umowy o pracę pracownik nie osiąga minimalnego wynagrodzenia

Nowelizacja weszła w życie 19.10.2014r., co zatem z umowami długoterminowymi, które zostały zawarte przed dniem wejścia w życie nowelizacji oraz z postępowaniami już wszczętymi?

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 roku o zmianie ustawy - Prawo zamówień publicznych, jeżeli zmiany we wskazanych trzech obszarach będą miały wpływ na koszty wykonania przez wykonawcę zamówienia publicznego, wynikającego z zawartej przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umowy zawartej na okres dłuższy niż 12 miesięcy, każda ze stron umowy, w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie przepisów dokonujących tych zmian, może zwrócić się do drugiej strony o przeprowadzenie negocjacji w sprawie odpowiedniej zmiany wynagrodzenia.

Należy zwrócić uwagę na użyte sformułowanie –zwrócić się o przeprowadzenie negocjacji. Z terminu absolutnie nie wynika ani obowiązek wyrażenia zgody na przeprowadzenie negocjacji, ani tym bardziej obowiązek wyrażenia zgody na dokonanie zmiany wynagrodzenia.

Umowa ramowa

Zagadnienie umowy ramowej charakteryzuje się wysokim stopniem skomplikowania, który nie znalazł wyrazu w szeregu regulacji ustawowych wyjaśniających znaczenie tego zagadnienia. Definicja legalna umowy ramowej jest powiedźmy dość „skąpa” co może prowadzić do wielu problemów interpretacyjnych. Ale że jako praktycy zamówień publicznych zdążyliśmy się już do takich „szczupłych i niedookreślonych” regulacji przyzwyczaić, nie robimy z tego tytułu tragedii i szukamy właściwych rozwiązań :) Dzisiejsze rozważania dotyczą zatem instytucji umowy ramowej. Zapraszam!

Najtrafniejszym określeniem dla oddania istoty umowy ramowej jest swego rodzaju porozumienie zawarte między Zamawiającym a wyselekcjonowanymi z zachowaniem konkurencyjności Wykonawcami, które umożliwi szybkie udzielenie zamówienia realizacyjnego bez konieczności stosowania ustawy Pzp.Umowa ramowa powinna służyć udzieleniu zamówień, których zakres lub wielkość nie jest możliwa do określenia, a termin realizacji jest trudny lub niemożliwy do przewidzenia.Przykłady: remonty,  prace konserwacyjne, dostawy paliwa, dostawy części zamiennych i wszelkie inne, które nie muszą być natychmiastowo zrealizowane z uwagi na istniejący po stronie Zamawiającego obowiązek zebrania ofert, ich oceny i podpisania umowy.

Definicja legalna umowy ramowej

Art. 2 ust. 9a Przez pojęcie umowy ramowej „należy (…) rozumieć umowę zawartą między zamawiającym a jednym lub większą liczbą wykonawców, której celem jest ustalenie warunków dotyczących zamówień publicznych, jakie mogą zostać udzielone w danym okresie, w szczególności cen i, jeżeli zachodzi taka potrzeba, przewidywanych ilości”.

Rys historyczny:

Przed nowelizacją z dnia 7 kwietnia 2006 roku, możliwość zawarcia umowy ramowej mieli tylko Zamawiający „sektorowi”

Przed nowelizacją  z dnia 13 kwietnia 2007 roku, nie był wprost wskazany charakter cen „orientacyjnych” na podstawie, których zawierano umowę ramową – aktualnie, zgodnie z regulacją art. 101 ust. 3, cena oferty nie może być mniej korzystna niżeli cena zaoferowana w trakcie postępowania o zawarcie umowy ramowej, a ponadto zamówienia objęte umową ramową udzielane były w trybie negocjacji bez ogłoszenia albo zamówienia z wolnej ręki.

Aktualnie, postępowania o udzielenie zamówień „realizacyjnych” odbywają się bez zastosowania trybów przewidzianych w ustawie Pzp.

Przedmiot umowy ramowej

Przedmiotem umowy ramowej są usługi, dostawy lub roboty budowlane.

Umowę ramową stosujemy wówczas gdy Zamawiający nie jest w stanie skonkretyzować zakresu, wielkości lub innych warunków zamówienia publicznego.

Umowa ramowa musi określać przewidywalną wielkość lub zakres zamówienia w całym okresie jej obowiązywania tzn. na podstawie umowy ramowej może zostać udzielonych wiele zamówień publicznych, których łączny zakres nie przekracza zakresu określonego w umowie ramowej.

Zamawiający wskazuje zatem obligatoryjnie – zapotrzebowanie na daną dostawę, usługę lub robotę budowlaną poprzez wskazanie wielkości czy zakresu – wiadomo, że Zamawiający nie musi udzielić zamówienia czy zamówień „w pełnym zakresie”, powiedźmy zatem, że wyznacza zakres maksymalny, oraz okres obowiązywania umowy ramowej.

Zamawiający może określić w umowie warunki udzielenia zamówień „realizacyjnych”, które mogą zostać udzielone we wskazanym okresie m.in. może wskazać terminy realizacji, ogólne warunki umów realizowanych na podstawie umowy ramowej, termin płatności etc.

W wyniku podpisania umowy ramowej rzeczywiste wynagrodzenie Wykonawcy nie jest jeszcze znane. Ceny zaoferowane podczas postępowania zmierzającego do podpisania umowy ramowej są cenami orientacyjnymi i służą do stworzenia rankingu Wykonawców, a tym samym do wybrania ich określonej liczby celem podpisania z nimi umowy ramowej.

Zgodnie z wyrokiem KIO z dnia 2.06.2014 r., o sygnaturze KIO 985/14 „Procedura zawarcia umowy ramowej w oparciu o przepisy art. 99-101 p.z.p. nie jest równoznaczna z udzieleniem zamówienia publicznego. (…) Z faktu, że postępowanie prowadzone jest w procedurze o zawarcie umowy ramowej, nie wynika, że opis przedmiotu zamówienia może być określony ramowo. Świadczenie objęte postępowaniem na zawarcie umowy ramowej winno być skonkretyzowane, jako przedmiot zamówienia (np. można wskazać na procedury o zawarcie umów ramowych na dostawę ściśle oznaczonych części zamiennych do maszyn górniczych). (…) Celem zawierania umów ramowych jest, aby zamawiający mógł dokonać wyboru wykonawców – dostarczycieli potrzebnych produktów, które w oparciu o umowy ramowe zamierza nabyć w oznaczonym czasie za ceny nie wyższe niż określone w umowie ramowej, a następnie w oparciu o zweryfikowanych wykonawców i ich oferty nabywać towary i usługi w szybkim terminie poprzez zamówienia realizacyjne, bez ponawiania czasochłonnych postępowań przetargowych. (…) W przypadku ofert na zawieranie umów wykonawczych do umów ramowych z mocy art. 94 ust. 2 pkt 2 p.z.p., nie stosuje się okresu standstill zawieszenia terminu zawarcia umowy – na ewentualne wniesienie środków ochrony prawnej. Z powyższego wynika, że ustawodawca z reguły nie przewiduje, aby w tej fazie postępowania mogły być wnoszone środki ochrony prawnej. (…) Cena oferty także w postępowaniu o zawarcie umowy ramowej musi być podana na konkretny przedmiot zamówienia. Badanie ceny oferty w trybie art. 90 ust. 1 p.z.p., czy nie wykazuje ona charakteru rażąco niskiej, tak samo powinno odnosić się do skonkretyzowanego zamówienia”.

Cena zaoferowana przez Wykonawcę podczas udzielania zamówienia „realizacyjnego” nie może być wyższa niżeli zaoferowana podczas postępowania zmierzającego do zawarcia umowy ramowej. Generalnie…zaoferowane przez Wykonawcę warunki realizacji zamówienia realizacyjnego nie mogą być mniej korzystne.

Zgodnie z wyrokiem KIO z dnia 24.03.2014r., o sygnaturze KIO 453/14 „Skoro art. 101 ust. 3 p.z.p. ogólnie wskazuje, że tzw. oferta cząstkowa nie może być mniej korzystna od oferty złożonej w postępowaniu prowadzonym w celu zawarcia umowy ramowej, to – lege non distinguente – relację owej "korzystności" należy badać w odniesieniu do wszystkich aspektów obu ofert złożonych przez danego wykonawcę (ceny, okresu gwarancji, rozwiązań technicznych itp.), tym bardziej, jeżeli dotyczy ona przyjętych przez zamawiającego kryteriów oceny ofert”.

Okres obowiązywania umowy ramowej

Standard to maksymalnie 4 lata

Jeżeli Zamawiający chce zawrzeć umowę ramową na okres dłuższy niż 4 lata powinien uzasadnić to specyfiką przedmiotu zamówienia (uwarunkowania techniczne, gwarancyjne, serwisowe etc.) oraz istnieniem szczególnego interesu Zamawiającego

Zawsze umowa ramowa musi być zawarta na okres oznaczony.

O zawarciu umowy ramowej na okres dłuższy niż 4 lata zamawiający niezwłocznie zawiadamia Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, podając wartość i przedmiot umowy ramowej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne.

Jak zawsze ustawodawca funduje nam niedookreślone i niejasne pojęcia. Co to znaczy szczególny interes Zamawiającego? Mi osobiście ten termin kojarzy się z pieniędzmi, a konkretniej z oszczędzaniem. Zatem moim zdaniem Zamawiający może zawrzeć umowę na okres dłuższy niż 4 lata gdy w wyniku wydłużenia umowy może dojść do zmniejszenia kosztów realizacji zamówienia etc.

Udzielanie zamówień na podstawie umowy ramowej ograniczone jest zarówno wolumenem zamówienia (zakresem), jak i okresem, na który umowa została zawarta. Jeżeli zakres przedmiotu zamówienia został „skonsumowany” przed upływem okresu obowiązywania umowy ramowej, to umowa ta wygaśnie. Jeżeli natomiast upłynie okres, na który umowa została zawarta, wówczas nie będzie możliwości udzielenia zamówień „realizacyjnych” na jej podstawie.

Liczba Wykonawców, z którymi Zamawiający zamierza zawrzeć umowę ramową

Zamawiający, zgodnie z art. 36 ust. 2 pkt 2, podaje w SIWZ liczbę Wykonawców, z którymi zamierza zawrzeć umowę ramową. Umowa ramowa może być zawarta z jednym lub z większą liczbą Wykonawców. Zamawiający nie jest ograniczony limitem maksymalnym.

Zamawiający zawiera umowę z co najmniej 3 Wykonawcami, chyba, że otrzymał mniej ofert niepodlegających odrzuceniu.

Zamawiający może zawrzeć umowę ramową z 1 Wykonawcą tylko wówczas gdy z przyczyn technicznych lub organizacyjnych zawarcie umowy z większą liczbą wykonawców byłoby dla zamawiającego niekorzystne.

Wartość umowy ramowej

Zgodnie z art. 32 ust. 7 ustawy Pzp, wartością umowy ramowej jest łączna wartość zamówień, których Zamawiający zamierza udzielić w określonym w umowie ramowej okresie.

Tryb postępowania zmierzającego do zawarcia umowy ramowej

Zamawiający, w celu zawarcia umowy ramowej może skorzystać z następujących trybów: przetarg nieograniczony, przetarg ograniczony oraz negocjacje z ogłoszeniem – tj. najbardziej konkurencyjne tryby.

Zamawiający, w celu zawarcia umowy ramowej, odpowiednio stosuje przepisy Pzp dotyczące wskazanych wyżej trybów. Konieczne jest jednak dokonanie pewnej modyfikacji np. z uwagi na konieczność wyboru kilku ofert jako najkorzystniejszych.

Postępowanie prowadzące do zawarcia umowy ramowej nie prowadzi do udzielenia zamówienia publicznego

I tu przypomnijmy definicję zamówienia publicznego:

Zgodnie z art. 2 pkt 13 Pzp, poprzez pojęcie zamówień publicznych należy rozumieć umowy odpłatne zawierane między zamawiającym a wykonawcą, których przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty budowlane.

Umowa ramowa nie jest umową odpłatną tak więc nie ma mowy o zamówieniu publicznym.

To w wyniku postępowań prowadzonych w celu wykonania umowy ramowej, nazwijmy je „realizacyjnych”, dochodzi do udzielenia zamówienia publicznego.

Pojęcia umowy ramowej i umowy przedwstępnej nie są tożsame

Art. 389. § 1. Umowa, przez którą jedna ze stron lub obie zobowiązują się do zawarcia oznaczonej umowy (umowa przedwstępna), powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej.

§ 2. Jeżeli termin, w ciągu którego ma być zawarta umowa przyrzeczona, nie został oznaczony, powinna ona być zawarta w odpowiednim terminie wyznaczonym przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeżeli obie strony są uprawnione do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej i każda z nich wyznaczyła inny termin, strony wiąże termin wyznaczony przez stronę, która wcześniej złożyła stosowne oświadczenie. Jeżeli w ciągu roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej nie został wyznaczony termin do zawarcia umowy przyrzeczonej, nie można żądać jej zawarcia.

Art. 390. § 1. Jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia, druga strona może żądać naprawienia szkody, którą poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej. Strony mogą w umowie przedwstępnej odmiennie określić zakres odszkodowania.

§ 2. Jednakże gdy umowa przedwstępna czyni zadość wymaganiom, od których zależy ważność umowy przyrzeczonej, w szczególności wymaganiom co do formy, strona uprawniona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej.

§ 3. Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta. Jeżeli sąd oddali żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej, roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym orzeczenie stało się prawomocne.

   Umowa ramowa w odróżnieniu od umowy przedwstępnej nie stanowi zobowiązania do zawarcia umowy. Dodatkowo treść i zakres umowy, która może być zawarta w wyniku umowy ramowej nie jest jeszcze stronom znana. W związku z brakiem możliwości skonkretyzowania zakresu zamówień „realizacyjnych”, nie jest znane także wynagrodzenie przysługujące Wykonawcy. Znana jest jedynie wielkość zamówienia, które może zostać udzielone w rozbiciu na mniejsze zamówienia w trakcie obowiązywania umowy ramowej

     Na podstawie umowy ramowej, Zamawiający udziela zamówienia publicznego tj. podpisuje umowę zobowiązaniową. Czyni to poprzez zaproszenie do składania ofert wszystkich Wykonawców, z którymi podpisał umowę lub poprzez negocjacje z jednym Wykonawcą, jeżeli tylko z nim podpisał umowę ramową. Dopiero w wyniku takiego postępowania ustalone zostają szczegółowe warunki realizacji zamówienia oraz cena – powstaje zobowiązanie.

Umowa ramowa w przeciwieństwie do umowy przedwstępnej nie określa istotnych cech umowy, która ma zostać zawarta w wyniku jej wykonania, tak więc nie prowadzi do pojawienia się roszczenia o zawarcie umowy, które może być dochodzone w drodze postępowania przed sądem.

Zgodnie z wyrokiem KIO z dnia 22.11.2013 r., o sygnaturze KIO 2615/13 KIO 2635/13 „Zawarcie umowy ramowej polega jedynie na ustaleniu warunków przyszłych zamówień, a nie na ich udzieleniu ani nawet na wstępnym ich przyrzeczeniu. Zawarcie umowy ramowej stanowi jedynie jeden z etapów złożonego strukturalnie i stopniowo rozwijającego się procesu zmierzającego do udzielenia zamówienia publicznego i nie jest jednoznaczne z udzieleniem zamówienia publicznego. (…) Zawarcie umowy ramowej jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem zamawiającego. Celowość decyzji zamawiającego nie podlega kwestionowaniu przez wykonawców”.

Umowa ramowa nie jest umową zobowiązaniową

Nie rodzi bowiem ani roszczenia o udzielenie zamówienia, ani też roszczenia o wykonanie zamówienia.

Zamawiający nie ma obowiązku udzielenia zamówień „realizacyjnych” na podstawie umowy ramowej. Jest to wyłącznie jego uprawnienie. Może tego dokonać w stosownym trybie prowadzonym na podstawie Pzp.

Wykonawca nie ma obowiązku uczestniczenia w postępowaniu prowadzonym na podstawie umowy ramowej a zmierzającym do udzielenia zamówień realizacyjnych. Wykonawca pozostaje w korzystniejszej sytuacji względem pozostałych przedsiębiorców zainteresowanych udzieleniem zamówienia, z którymi nie została podpisana umowa ramowa, jednakże może się okazać, że realizacja zamówienia realizacyjnego za cenę zaoferowaną w ofercie złożonej w postępowaniu prowadzonym w celu zawarcia umowy ramowej, jest dla niego nieopłacalna.

Jak widać sytuacje stron są „zrównoważone” i nikt nie jest do niczego zobowiązanyJ

Zgodnie z wyrokiem KIO z dnia 1.08.2013r., o sygnaturze KIO 1711/13 „. Przepis art. 101 ust. 1 pkt 3 p.z.p. przewiduje zapraszanie wykonawców, z którymi zamawiający zawarł umowę ramową, do składania ofert na umowy wykonawcze (cząstkowe), ale nie ma tam mowy o przymusie składania takich ofert. Istotne znaczenie w przepisie art. 101 ust. 1 pkt 2 p.z.p. ma wyraz "zapraszając", który wskazuje na dowolność przyjęcia bądź zignorowania zaproszenia przez zapraszanego. Gdyby ustawodawca miał na myśli obowiązek podmiotu, do którego zwraca się zamawiający użyłby innego wyrażenia np. "wzywa" (art. 26 ust. 3 p.z.p.). Ze względu na to, że składanie ofert jest dobrowolne nie można za brak złożenia oferty lub za złożenie oferty niezgodnej z poprzednią umową nakładać kary umownej”.

Jeżeli jednak, Zamawiający podejmie decyzję o udzieleniu zamówienia na podstawie umowy ramowej, wówczas ma obowiązek zaprosić do składania ofert wszystkich Wykonawców, z którymi umowa ramowa została podpisana. Jeżeli bowiem Wykonawca, który podpisał umowę ramową, nie zostanie zaproszony do wzięcia udziału w postępowaniu o udzielenie zamówień realizacyjnych, wówczas przysługuje mu prawo złożenia odwołania.

Art. 182. 1. Odwołanie wnosi się:

4. Jeżeli zamawiający nie opublikował ogłoszenia o zamiarze zawarcia umowy lub mimo takiego obowiązku nie przesłał wykonawcy zawiadomienia o wyborze oferty najkorzystniejszej lub nie zaprosił wykonawcy do złożenia oferty w ramach dynamicznego systemu zakupów lub umowy ramowej, odwołanie wnosi się nie później niż w terminie:

1)   15 dni od dnia zamieszczenia w Biuletynie Zamówień Publicznych albo 30 dni od dnia publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszenia o udzieleniu zamówienia, a w przypadku udzielenia zamówienia w trybie negocjacji bez ogłoszenia, zamówienia z wolnej ręki albo zapytania o cenę - ogłoszenia o udzieleniu zamówienia z uzasadnieniem;

2)   6 miesięcy od dnia zawarcia umowy, jeżeli zamawiający:

a)  nie opublikował w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszenia o udzieleniu zamówienia; albo

b)  opublikował w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszenie o udzieleniu zamówienia, które nie zawiera uzasadnienia udzielenia zamówienia w trybie negocjacji bez ogłoszenia albo zamówienia z wolnej ręki;

3)   1 miesiąca od dnia zawarcia umowy, jeżeli zamawiający:

a)  nie zamieścił w Biuletynie Zamówień Publicznych ogłoszenia o udzieleniu zamówienia; albo

b)  zamieścił w Biuletynie Zamówień Publicznych ogłoszenie o udzieleniu zamówienia, które nie zawiera uzasadnienia udzielenia zamówienia w trybie negocjacji bez ogłoszenia, zamówienia z wolnej ręki albo zapytania o cenę.

Możliwość uregulowania kwestii dotyczących zobowiązania Wykonawcy do uczestniczenia w postępowaniach o udzielenie zamówień realizacyjnych

Art. 353¹. Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Zgodnie z zasadą swobody umów, Zamawiający może tak skonstruować umowę ramową ażeby wynikało z niej zobowiązanie Wykonawcy do uczestniczenia w postępowaniach o udzielenie zamówień realizacyjnych. Należy jednak pamiętać, że takie postanowienia powinny być znane wszystkim Wykonawcom ubiegającym się o zawarcie umowy ramowej.

     Wydaje się być zasadne, iż Zamawiający może zobowiązać się do nieudzielenia zamówień będących przedmiotem umowy ramowej innym Wykonawcom, na skutek postępowania o udzielenie zamówienia prowadzonego zgodnie z Pzp.

Tryb udzielania zamówień „realizacyjnych”

W celu wykonania umowy ramowej, Zamawiający nie stosuje trybu udzielenia zamówienia publicznego, a jedynie:

·           zaprasza Wykonawców do złożenia ofert (jeżeli podpisał umowę z więcej niż 1 Wykonawcą) lub

·           zaprasza do prowadzenia negocjacji (jeżeli umowa ramowa została podpisana z jednym tylko Wykonawcą).

Wraz z zaproszeniem do składania ofert lub zaproszeniem do negocjacji, Zamawiający przekazuje informacje niezbędne do przeprowadzenia postępowania, w tym istotne dla stron postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści zawieranej umowy, lub wzór umowy.

Jeżeli Zamawiający podpisał umowę z więcej niż 1 Wykonawcą, wówczas stosuje przepisy art.  701 – 705 ustawy KC. 

Art. 70¹. § 1. Umowa może być zawarta w drodze aukcji albo przetargu.

§ 2. W ogłoszeniu aukcji albo przetargu należy określić czas, miejsce, przedmiot oraz warunki aukcji albo przetargu albo wskazać sposób udostępnienia tych warunków.

§ 3. Ogłoszenie, a także warunki aukcji albo przetargu mogą być zmienione lub odwołane tylko wtedy, gdy zastrzeżono to w ich treści.

§ 4. Organizator od chwili udostępnienia warunków, a oferent od chwili złożenia oferty zgodnie z ogłoszeniem aukcji albo przetargu są obowiązani postępować zgodnie z postanowieniami ogłoszenia, a także warunków aukcji albo przetargu.

Art. 70². § 1. Oferta złożona w toku aukcji przestaje wiązać, gdy inny uczestnik aukcji (licytant) złożył ofertę korzystniejszą, chyba że w warunkach aukcji zastrzeżono inaczej.

§ 2. Zawarcie umowy w wyniku aukcji następuje z chwilą udzielenia przybicia.

§ 3. Jeżeli ważność umowy zależy od spełnienia szczególnych wymagań przewidzianych w ustawie, zarówno organizator aukcji, jak i jej uczestnik, którego oferta została przyjęta, mogą dochodzić zawarcia umowy.

Art. 70³. § 1. Oferta złożona w toku przetargu przestaje wiązać, gdy została wybrana inna oferta albo gdy przetarg został zamknięty bez wybrania którejkolwiek z ofert, chyba że w warunkach przetargu zastrzeżono inaczej.

§ 2. Organizator jest obowiązany niezwłocznie powiadomić na piśmie uczestników przetargu o jego wyniku albo o zamknięciu przetargu bez dokonania wyboru.

§ 3. Do ustalenia chwili zawarcia umowy w drodze przetargu stosuje się przepisy dotyczące przyjęcia oferty, chyba że w warunkach przetargu zastrzeżono inaczej. Przepis art. 70² § 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 70⁴. § 1. W warunkach aukcji albo przetargu można zastrzec, że przystępujący do aukcji albo przetargu powinien, pod rygorem niedopuszczenia do nich, wpłacić organizatorowi określoną sumę albo ustanowić odpowiednie zabezpieczenie jej zapłaty (wadium).

§ 2. Jeżeli uczestnik aukcji albo przetargu, mimo wyboru jego oferty, uchyla się od zawarcia umowy, której ważność zależy od spełnienia szczególnych wymagań przewidzianych w ustawie, organizator aukcji albo przetargu może pobraną sumę zachować albo dochodzić zaspokojenia z przedmiotu zabezpieczenia. W pozostałych wypadkach zapłacone wadium należy niezwłocznie zwrócić, a ustanowione zabezpieczenie wygasa. Jeżeli organizator aukcji albo przetargu uchyla się od zawarcia umowy, ich uczestnik, którego oferta została wybrana, może żądać zapłaty podwójnego wadium albo naprawienia szkody.

Art. 70⁵. § 1. Organizator oraz uczestnik aukcji albo przetargu może żądać unieważnienia zawartej umowy, jeżeli strona tej umowy, inny uczestnik lub osoba działająca w porozumieniu z nimi wpłynęła na wynik aukcji albo przetargu w sposób sprzeczny z prawem lub dobrymi obyczajami. Jeżeli umowa została zawarta na cudzy rachunek, jej unieważnienia może żądać także ten, na czyj rachunek umowa została zawarta, lub dający zlecenie.

§ 2. Uprawnienie powyższe wygasa z upływem miesiąca od dnia, w którym uprawniony dowiedział się o istnieniu przyczyny unieważnienia, nie później jednak niż z upływem roku od dnia zawarcia umowy.

Zamawiający stosuje ponadto przepisy Pzp dotyczące:

-wadium (art. 45 i art. 46 Pzp)

-obowiązkowych informacji zawartych w zaproszeniu do składania ofert (art. 60 ust. 2 Pzp)

/1)   miejscu i terminie składania oraz otwarcia ofert;

2)   obowiązku wniesienia wadium;

3)   terminie związania ofertą/

-terminu składania ofert (art. 64 ust. 1 i 3 Pzp)

/Zamawiający wyznacza termin składania ofert z uwzględnieniem czasu niezbędnego na przygotowanie i złożenie oferty.

Wraz z zaproszeniem do składania ofert zamawiający przekazuje specyfikację istotnych warunków zamówienia. Przepisu art. 36 ust. 1 pkt 5 nie stosuje się./

- obowiązku poinformowania Wykonawców o wyborze najkorzystniejszej oferty (art. 92 Pzp)

/ Art. 92. 1. Niezwłocznie po wyborze najkorzystniejszej oferty zamawiający jednocześnie zawiadamia wykonawców, którzy złożyli oferty, o:

1)   wyborze najkorzystniejszej oferty, podając nazwę (firmę) albo imię i nazwisko, siedzibę albo miejsce zamieszkania i adres wykonawcy, którego ofertę wybrano, uzasadnienie jej wyboru oraz nazwy (firmy) albo imiona i nazwiska, siedziby albo miejsca zamieszkania i adresy wykonawców, którzy złożyli oferty, a także punktację przyznaną ofertom w każdym kryterium oceny ofert i łączną punktację;

2)   wykonawcach, których oferty zostały odrzucone, podając uzasadnienie faktyczne i prawne;

3)   wykonawcach, którzy zostali wykluczeni z postępowania o udzielenie zamówienia, podając uzasadnienie faktyczne i prawne - jeżeli postępowanie jest prowadzone w trybie przetargu nieograniczonego, negocjacji bez ogłoszenia albo zapytania o cenę;

4)   terminie, określonym zgodnie z art. 94 ust. 1 lub 2, po którego upływie umowa w sprawie zamówienia publicznego może być zawarta.

2. Niezwłocznie po wyborze najkorzystniejszej oferty zamawiający zamieszcza informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 1, na stronie internetowej oraz w miejscu publicznie dostępnym w swojej siedzibie./

Jeżeli Wykonawca podpisał umowę ramową z 1 Wykonawcą, wówczas stosuje odpowiednio art. 68 ust. 1 Pzp oraz art. 72 KC

Art. 72. § 1. Jeżeli strony prowadzą negocjacje w celu zawarcia oznaczonej umowy, umowa zostaje zawarta, gdy strony dojdą do porozumienia co do wszystkich jej postanowień, które były przedmiotem negocjacji.

§ 2. Strona, która rozpoczęła lub prowadziła negocjacje z naruszeniem dobrych obyczajów, w szczególności bez zamiaru zawarcia umowy, jest obowiązana do naprawienia szkody, jaką druga strona poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy.

/Art. 68. 1. Wraz z zaproszeniem do negocjacji zamawiający przekazuje informacje niezbędne do przeprowadzenia postępowania, w tym istotne dla stron postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści zawieranej umowy w sprawie zamówienia publicznego, ogólne warunki umowy lub wzór umowy. Przepisów art. 36 ust. 1-3 oraz art. 37 i 38 nie stosuje się. Przepisy art. 36a i art. 36b stosuje się odpowiednio/.

Stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące podwykonawstwa.

Liczbę udzielonych zamówień „realizacyjnych” warunkuje faktyczne zapotrzebowanie Zamawiającego

Kryteria wyboru oferty najkorzystniejszej

Zamawiający, w postępowaniu zmierzającym do zawarcia umowy ramowej określa kryteria wyboru oferty najkorzystniejszej, które będą obowiązywały podczas postępowania o udzielenie zamówień „realizacyjnych” i owe kryteria nie mogą ulec zmianie. Nie wydaje się być zasadnym pogląd, iż te same kryteria muszą mieć zastosowanie przy postępowaniu prowadzonym w celu zawarcia umowy ramowej oraz w postępowaniu o udzielenia zamówień realizacyjnych. Wystarczy, że Zamawiający w SIWZ dotyczącym pierwszego postępowania określi kryteria, które będą miały zastosowanie do zamówień realizacyjnych. Takie stanowisko wynika wprost z opinii prawnej UZP. Dodatkowo, dopuszcza się możliwość wyboru Wykonawców, z którymi zostanie podpisana umowa ramowa wyłącznie na podstawie kryteriów jakościowych.

Zgodnie z opinią prawną UZP ‘Kryteria oceny ofert w umowie ramowej”, „Stosownie do „Wyjaśnień Komisji Europejskiej z 14 lipca 2005 r. w sprawie umów ramowych na gruncie dyrektywy klasycznej”, CC/2005/03_rev1, str. 10, przy zawieraniu umowy ramowej można brać pod uwagę wyłącznie kryteria jakościowe służące do wyboru oferty najkorzystniejszej ekonomicznie, natomiast przy udzieleniu zamówienia posługiwać się ceną jako jedynym kryterium oceny ofert, oczywiście pod warunkiem, że było to przewidziane w specyfikacji istotnych warunków umowy ramowej” oraz „uznając dopuszczalność wyjątkowego niestosowania kryterium ceny przy wyborze podmiotu, z którym zostanie zawarta umowa ramowa, należy mieć również na uwadze okoliczność, że przepisy ustawy o finansach publicznych wymagają od zamawiających wydatkowania środków oszczędnie, racjonalnie oraz w sposób zapewniający osiągnięcie najlepszych rezultatów z poczynionych wydatków. W konsekwencji, zamawiający, decydując się na niezastosowanie kryterium ceny, powinien mieć pewność, iż zapewnienie osiągnięcia powyższych celów w takiej sytuacji nie jest zagrożone”.

Na etapie postępowań o udzielenie zamówień „realizacyjnych”, zmianie mogą ulec jedynie warunki zamówienia w stosunku do określonych w umowie ramowej, jeżeli zmiana ta nie jest istotna.

Zgodnie z wyrokiem KIO z dnia 14.06.2012r., o sygnaturze KIO 1069/12 KIO 1082/12 „Postanowienia dotyczące kar umownych są co do zasady istotnymi warunkami umowy zastrzeganymi przez strony, a ich dowolne modyfikowanie przez zamawiającego może być uznane za czynność dokonaną z naruszeniem art. 101 ust. 2 p.z.p. (…) Zawarcie umowy o zamówienie, którego przedmiot jest objęty umową ramową jest wynikiem szczególnego postępowania ofertowego, którego procedura nie jest ono odpowiednikiem żadnego trybu z p.z.p., co znacząco utrudnia określenie praw i obowiązków stron takiej umowy”.

Jeżeli wartość zamówienia objętego umową ramową:

dla robót budowlanych jest równa wyrażonej w złotych równowartości kwoty 20 000 000 euro lub ją przekracza,

dla dostaw lub usług jest równa wyrażonej w złotych równowartości kwoty 10 000 000 euro lub ją przekracza,

Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych nie przeprowadza kontroli uprzedniej. Takiej kontroli podlega bowiem postępowanie w celu zawarcia umowy ramowej.

Zamawiający prowadząc postępowanie o udzielenie zamówienia realizacyjnego, nie żąda od Wykonawców przedłożenia dokumentów potwierdzających spełnienie warunków udziału w postępowaniu.

Jasna i oczywista sprawa jeśli dodamy, że spełnienie przez Wykonawcę warunków udziału w postępowaniu weryfikowane jest na etapie postępowania o zawarcie umowy ramowej. Wykonawca, który powiedźmy „przejdzie wstępną selekcję” ma dawać rękojmię należytej realizacji zamówienia.

Zgodnie z wyrokiem KIO z dnia 18.01.2012r., o sygnaturze KIO 41/12 „Realizacja przedmiotu zamówienia odbywa się w drodze odrębnych zamówień udzielanych wykonawcy lub wykonawcom, z którymi zostały zawarte umowy ramowe. Ich wybór poprzedzony zostaje oceną ofert ramowych stanowiącą rodzaj prekwalifikacji, dokonywanej zarówno na podstawie kryteriów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Skoro w umowie ramowej, zgodnie z art. 2 pkt 9a p.z.p., ustala się warunki dotyczące zamówień publicznych, jakie mogą zostać udzielone w dalszym okresie (w szczególności ceny i w razie potrzeby przewidywane ilości), konieczne jest uprzednie stwierdzenie, czy wykonawca, z którym taka umowa miałaby być zawarta, jest zdolny do wykonania przedmiotu umowy wykonawczej”.

Na koniec garść orzeczeń KIO:

Zgodnie z wyrokiem KIO z dnia 29.11.2013r., o sygnaturze KIO 2665/13 „Skoro zamawiający chciał wyeliminować zaciągnięcie zobowiązania umownego, co do ilości zakupowanego osprzętu, mógł sięgnąć do instytucji umowy ramowej, której zawarcie gwarantuje utrzymanie oferowanych cen, nie wiąże się natomiast z obowiązkiem udzielania zamówień realizacyjnych.

Zgodnie z wyrokiem KIO z dnia 4.09.2013r., o sygnaturze KIO 2017/13 „Każdy z wykonawców biorących udział w postępowaniu, przystępując do niego i wiedząc, że na danym etapie prowadzi ono do zawarcia umowy ramowej, musi liczyć się z tym, że w to postępowanie wkomponowana jest zasada zmienności przedmiotu zamówienia w nieistotnym zakresie, niezależnie od tego czy kwestię tę zamawiający w jakiejkolwiek płaszczyźnie zaakcentuje, czy też potraktuje milczeniem. Wynika to z istoty umowy ramowej. (…) Sama umowa ramowa ze swej istoty nie jest umową odpłatną, jest zadaniem jest określenie reguł, na podstawie których zawierane będą następcze wobec niej umowy wykonawcze. Oznacza to zatem, że postawione, jako alternatywne, żądanie wprowadzenia odpłatności takiej umowy, czy nawet zwrotu kosztów, nie mieści się w pojęciu umowy ramowej i nie może być brane pod uwagę”.

Zgodnie z wyrokiem KIO z dnia 25.04.2013r., o sygnaturze KIO 827/13 KIO 832/13 „Przepis art. 6g ustawy z 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie odnosi się do instytucji umowy ramowej i nie stanowi zakazu zawarcia takiej umowy. Również przepis 6f ust. 1 tej ustawy nie stanowi ustawowego zakazu zastosowania do postępowań na odbiór odpadów umowy ramowej. (…) Ustawodawca wskazując na odesłanie do przepisów o przetargach dokonał odesłania do przepisów ustawy dotyczących postępowania o udzielenie zamówienia z jedynym ograniczeniem, tj. wyłączeniem trybów postępowania innych niż przetarg nieograniczony i ograniczony. To wyłączenie nie może dotyczyć możliwości zawarcia umowy ramowej, która nie jest trybem postępowania, o czym świadczy definicja art. 2 pkt 9a p.z.p”.